fa مبانی مسئولیت مدنی پزشک با نگاهی به لایحه جدید قانون مجازات اسلامی حقوق خصوصی Pivate Law تحقیقات بنیادی یا نظری Research <p>&nbsp; یکی از مسائل مهم مورد بحث در حقوق امروز، مسئولیت مدنی پزشک است که قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی 1339 نسبت به آن ساکت است؛ ولی در قانون مجازات اسلامی مقرراتی به آن اختصاص یافته است. در حقوق تطبیقی مسئولیت مدنی پزشک اصولاً مبتنی بر نظریه تقصیر است؛ یعنی پزشک هنگامی مسئول و مکلف به جبران خسارت وارده به بیمار شناخته می شود که تقصیر او به اثبات رسیده باشد. این راه حل علاوه بر هماهنگی با قواعد عمومی مسئولیت مدنی، با مصلحت بیمار و جامعه قابل توجیه است. با وجود این، در قانون مجازات اسلامی 1375 ظاهراً مسئولیت محض یا بدون تقصیر پزشک، به پیروی از قول گروهی از فقهای امامیه پذیرفته شده که قابل انتقاد می نماید، هرچند که قاعده یاد شده با پذیرش شرط برائت از ضمان (شرط عدم مسئولیت) تعدیل شده است. البته تحصیل برائت از ضمان، پزشک را از مسئولیت به طور کامل معاف نمی کند؛ زیرا در این فرض نیز با اثبات تقصیر، وی مسئول و مکلف به جبران خسارت خواهد بود.</p> <p>&nbsp; خوشبختانه قانون جدید مجازات اسلامی مصوب 1390 که هنوز لازم الأجرا نشده است از قاعده پیشین عدول کرده و مبنای تقصیر را در مسئولیت پزشک پذیرفته است؛ لیکن به نظر می رسد که مبنای مسئولیت در این قانون تقصیر مفروض است، نه تقصیر اثبات شده؛ بدین معنی که قانون پزشک را مسئول فرض می کند، مگر این که عدم تقصیر او به اثبات برسد. تحصیل برائت از ضمان نیز در قانون جدید پیش بینی شده است که فایده آن جابه جایی بار دلیل است.</p> <p>&nbsp; One of the important issues which are discussed by the law today is the civil liability of Physicians, something which was silence in the civil code and civil liability code of n1339 (1960), however the Islamic penal code has predicted some regulations for it. The civil liability of Physicians in the comparative law is principally based on the theory of fault. That is, a Physician is found to be responsible and liable to indemnify the loss inflicted on the patient when his (her) fault is established. This solution is compatible with the general rules of the civil liability while it is also justifiable with the expediency of the patient and the society. Nevertheless, the Islamic penal code of 1375 (1996) apparently accepts the no fault responsibility of the Physician pursuant to the words of a group of Imamiyeh Jurisprudents which seems to be subject of criticism although the aforementioned rule has been adjusted through accepting the clause of innocence (clause of non-liability). Indeed, acquisition of clause of innocence shall not totally exempt the Physician from liability because in this presumption too he shall be responsible and liable to indemnify the loss upon establishment of the fault.</p> <p>&nbsp; Fortunately, the new Islamic penal bill adopted in 1390 (2011), which has not been put into force yet, has deviated from the former rule and accepted the basis of fault in the Physicians liability however the basis of liability in this law seems to be the presumed fault and not the established one. In other words, the law presumes the Physician to be liable unless his faultlessness is established. Acquisition of clearance from guarantee too, has been predicted in the new bill whose benefit is the replacement of the burden of proof.</p> مسئولیت مدنی, پزشک, تقصیر, مسئولیت محض, برائت از ضمان, فرض تقصیر. civil liability, Physician, fault, absolute responsibility, innocence from guarantee, presumption of fault. 141 156 http://jlviews2.ujsas.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-24-6&slc_lang=fa&sid=1 Sayyed Hosein Safai حسین صفایی hsafaii@ut.ac.ir 10031947532846006359 10031947532846006359 Yes Islamic azad university دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران