فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضائی (دیدگاه‌های حقوقی سابق)

بازار مشتقه مشتمل بر قراردادهای آتی و اختیار معامله از جمله نوآوری‌های قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب 1384 است. یکی از ویژگی‌های ممتاز این بازار تضمین تعهدات مشتریان در قالب نظام ودیعه است. سرمایه‎گذاران بازار مشتقه هم‌زمان با ورود به این بازار باید وجهی را  که بدان «وجه تضمین» یا «ودیعه» گفته می شود برای تضمین تعهدات خود تودیع کنند و تا زمانی که قرارداد باقی است، با توجه به نوسانات بازار و کاهش و افزایش ارزش قرارداد، وجه تودیع شده را ترمیم کنند. ویژگی‌ها، تنوع و متغییر بودن «وجه تضمین» یا «ودیعه» از آن ماهیتی منحصر به فرد ساخته است.
در این تحقیق ضمن بیان مفهوم، انواع و کارکرد «وجه تضمین»، ماهیت آن با نهادهایی چون ودیعه، قرض، وجه التزام، رهن و وثیقه مقایسه شده و به این نتیجه رسیده است که وجه مذکور به‌رغم شباهتی که با بسیاری از نهادهای پیش‌گفته دارد، با وثیقه انطباق بیشتری دارد.